Waarom toont mijn harde schijf minder ruimte? GB naar MB omrekenen uitgelegd
Je koopt een schijf van 1 TB, sluit hem aan, en Windows of macOS meldt ineens 931 GB. Er is niets stuks en er is geen byte zoekgeraakt: fabrikanten rekenen in duizendtallen (1 TB = 1000 GB), terwijl je besturingssysteem in 1024-tallen rekent. Twee verschillende manieren om hetzelfde aantal bytes te tellen, geen defect en geen bedrog.
De regel in het kort: binair versus decimaal
Opslagfabrikanten en internetproviders houden zich aan het decimale (SI-)systeem: 1 KB is 1000 byte, 1 MB is 1000 KB, 1 GB is 1000 MB en 1 TB is 1000 GB. Dat is dezelfde logica als bij kilometers of kilogrammen, netjes opgebouwd rond machten van tien, en het is ook de reden dat een productdoos “1.000.000.000.000 byte” op de kleine lettertjes zet naast het grote “1 TB”.
Besturingssystemen tellen anders. Windows, macOS en zo goed als elke bestandsbeheerder rekenen binair: 1 KB is 1024 byte, 1 MB is 1024 KB, 1 GB is 1024 MB en 1 TB is 1024 GB. Die 1024 komt niet uit het niets, het is 2 tot de macht 10, en computers werken nu eenmaal in machten van twee omdat geheugenadressen binair zijn opgebouwd. RAM-specificaties gebruiken om diezelfde reden altijd de binaire telling.
De technisch juiste naam voor die binaire eenheden is trouwens niet KB of GB, maar KiB, MiB, GiB en TiB (kibibyte, mebibyte, gibibyte, tebibyte). Bijna geen enkele consumentensoftware gebruikt die termen echter. De “GB” die je bestandsverkenner toont, is in werkelijkheid een vermomde GiB, alleen heet hij anders dan hij zou moeten.
Rekenvoorbeeld: waar de 931 GB vandaan komt
Neem een schijf die als “1 TB” verkocht wordt. De fabrikant bedoelt daarmee precies 1.000.000.000.000 byte, decimaal geteld. Zet je datzelfde aantal bytes om naar de binaire telling die je systeem gebruikt, dan komt er een ander getal uit omdat de rekeneenheid groter is (1024 in plaats van 1000 per stap).
| Opgegeven capaciteit (decimaal, fabrikant) | Exacte bytes | Getoond door systeem (binair) |
|---|---|---|
| 500 GB | 500.000.000.000 byte | 465,66 GB |
| 1 TB | 1.000.000.000.000 byte | 931,32 GB |
Hetzelfde speelt op kleinere schaal. Stel je hebt een video van 4,5 GB en wilt weten hoeveel MB dat is. Het antwoord hangt af van welke telling je gebruikt, en dat is precies waar mensen zich vaak in vergissen door de twee door elkaar te gebruiken binnen dezelfde berekening.
| Omzetting | Binair (1024) resultaat | Decimaal (1000) resultaat |
|---|---|---|
| 1 GB → MB | 1024 MB | 1000 MB |
| 4,5 GB → MB | 4608 MB | 4500 MB |
Voor een bestandsgrootte die je systeem aan je toont, is 4608 MB het relevante antwoord, want dat is de modus die Windows, macOS en de meeste bestandsbeheerders daadwerkelijk gebruiken. Vergelijk je specificaties van een fabrikant of een dataplan van een provider, dan is 4500 MB de decimale rekensom die daarbij hoort.
Reken je eigen waarden om
Vul zelf een waarde en eenheid in, kies binair of decimaal, en zie direct de omrekening naar byte, KB, MB, GB, TB en PB.
Veelgemaakte fouten en speciale gevallen
Denken dat er ruimte “verdwenen” is. De meest voorkomende reactie op een nieuwe schijf die minder toont dan op de doos staat, is het vermoeden van een defect exemplaar of een truc van de fabrikant. Er is niets weg. Alle fysieke bytes zijn aanwezig, alleen telt je systeem ze in stappen van 1024 in plaats van 1000, waardoor het totaal als kleiner getal verschijnt.
Mb met MB verwarren. Internetproviders adverteren snelheid in megabit per seconde, geschreven met een kleine “b”: Mbps. Bestandsgroottes worden gemeten in megabyte, met een hoofdletter “B”: MB. Eén byte bestaat uit 8 bits, dus een lijn van “100 Mbps” haalt in de praktijk hooguit ongeveer 12,5 MB/s, niet 100 MB/s. Wie dat verschil niet kent, verwacht een downloadsnelheid die acht keer te hoog is.
Ervan uitgaan dat KB altijd 1024 byte is. Volgens de strikte decimale SI-standaard betekent KB precies 1000 byte, en is KiB de correcte term voor 1024 byte. In de praktijk gebruikt vrijwel alle consumentensoftware “KB” terwijl ze eigenlijk KiB bedoelen, wat verwarrend is zodra je een berekening uit een technisch document naast wat je scherm toont legt.
Binair en decimaal door elkaar rekenen. Zodra je in dezelfde berekening de ene stap met 1024 en de andere met 1000 vermenigvuldigt, klopt de uitkomst niet meer. Check daarom eerst welke modus een specificatieblad, providercontract of vergelijkingstabel hanteert voordat je zelf iets uit het hoofd omrekent.
Veelgestelde vragen
Waarom toont mijn harde schijf of SSD minder ruimte dan geadverteerd? Omdat de fabrikant decimaal telt (1 TB = 1.000.000.000.000 byte) en je besturingssysteem binair (1 TB = 1024 GB, waarbij elke GB weer 1024 MB is). Hetzelfde aantal bytes levert daardoor een lager getal op in je bestandsbeheerder. Bij een schijf van 1 TB komt dat neer op 931,32 GB zoals Windows of macOS het toont, zonder dat er ook maar één byte ontbreekt.
Wat is het verschil tussen KB en KiB? KB is strikt genomen 1000 byte, volgens de decimale SI-standaard. KiB (kibibyte) is 1024 byte, de binaire eenheid die je besturingssysteem in de praktijk gebruikt maar meestal gewoon “KB” noemt. Het verschil is klein bij kilobytes, maar loopt op tot enkele procenten bij MB en tot bijna 10% bij TB.
Moet ik de binaire of decimale modus gebruiken? Wil je weten wat je bestandsbeheerder, Verkenner of Finder je zal tonen, gebruik dan binair (1024). Vergelijk je specificaties van een fabrikant, een dataplan van een provider of een cloudopslag-abonnement, gebruik dan decimaal (1000), want dat is meestal de telling die in de kleine lettertjes staat.
Hoeveel MB zitten er in 1 GB? Binair (de telling van je besturingssysteem) is 1 GB gelijk aan 1024 MB. Decimaal (de telling van fabrikanten en providers) is 1 GB gelijk aan 1000 MB. Het antwoord hangt dus af van de context waarin je het getal gebruikt.
Waarom download mijn “100 Mbps” internet niet met 100 MB/s? Omdat Mbps megabit per seconde is en MB/s megabyte per seconde, en een byte bestaat uit 8 bits. Deel de geadverteerde snelheid door 8 om de werkelijke downloadsnelheid in megabyte per seconde te krijgen: 100 Mbps komt dus overeen met ongeveer 12,5 MB/s, in het beste geval.
Is 1000 GB hetzelfde als 1 TB? Decimaal gezien wel: 1 TB is per definitie 1000 GB in de telling die fabrikanten en providers gebruiken. Binair gezien niet: dan is 1 TB gelijk aan 1024 GB. Het verschil tussen die twee is precies de reden waarom een schijf van “1 TB” op je scherm als 931,32 GB verschijnt.