Hoe bereken je je ideale gewicht? Vier formules en rekenvoorbeeld
Je ideale gewicht bereken je met vier klassieke formules: Devine, Robinson, Miller en Hamwi. Elke formule geeft een eigen schatting op basis van je lengte en geslacht. Neem een man van 175 cm: de vier formules komen uit op 70,5, 68,9, 68,7 en 72,0 kg, met een gemiddelde van 70,0 kg. Hieronder lees je hoe elke formule werkt en reken je zelf twee volledige voorbeelden uit.
Hoe de vier formules werken
Alle vier de formules delen dezelfde bouw: een vast startpunt bij 152,4 cm (5 voet) plus een vaste toename per inch daarboven. Dat startpunt heet in de formules x, en je berekent het als lengte in cm gedeeld door 2,54, min 60. Bij 175 cm is x dus 175 / 2,54 − 60 = 8,9.
Waarom vier formules in plaats van één? Ze komen uit verschillende klinische onderzoeken uit het midden van de vorige eeuw, elk met een net iets andere populatie en een net iets ander uitgangspunt. Devine dateert uit 1974 en is bedacht om medicatiedoseringen te berekenen, niet om iemands gezondheid te beoordelen. Robinson en Miller zijn latere aanpassingen die een preciezere pasvorm zochten op andere datasets. Hamwi is de oudste en eenvoudigste vuistregel, nog steeds populair omdat hij uit het hoofd te doen is. Geen van de vier is “de juiste”: ze zijn vier verschillende pogingen om hetzelfde te schatten, en daarom wijken de uitkomsten een paar kilo van elkaar af.
Devine is vandaag de meest gebruikte van de vier, vooral in de kliniek. Bepaalde medicatiedoseringen worden namelijk berekend op basis van iemands Devine-ideaalgewicht in plaats van het werkelijke lichaamsgewicht, juist omdat een dosis die op het echte gewicht van een zwaarlijvige patiënt wordt afgestemd al snel te hoog uitvalt.
De vier formules per geslacht
Alle vier gebruiken hetzelfde getal x = lengte in cm / 2,54 − 60.
Mannen:
Devine: 50 + 2,3 × x
Robinson: 52 + 1,9 × x
Miller: 56,2 + 1,41 × x
Hamwi: 48 + 2,7 × xVrouwen:
Devine: 45,5 + 2,3 × x
Robinson: 49 + 1,7 × x
Miller: 53,1 + 1,36 × x
Hamwi: 45,5 + 2,2 × xHet patroon achter deze getallen is steeds hetzelfde: vrouwen krijgen bij elke formule een lager startgewicht dan mannen bij dezelfde lengte, terwijl de toename per inch (de factor voor x) tussen mannen en vrouwen weinig verschilt. Het verschil zit dus vooral in het startpunt, niet in hoe snel het gewicht met de lengte meestijgt.
Uitgewerkt voorbeeld: man, 175 cm
Zo werk je de berekening helemaal uit voor een man van 175 cm (ongeveer 5’9”).
| Stap | Berekening | Resultaat |
|---|---|---|
| x = lengte / 2,54 − 60 | 175 / 2,54 − 60 | 8,9 |
| Devine | 50 + 2,3 × 8,9 | 70,5 kg |
| Robinson | 52 + 1,9 × 8,9 | 68,9 kg |
| Miller | 56,2 + 1,41 × 8,9 | 68,7 kg |
| Hamwi | 48 + 2,7 × 8,9 | 72,0 kg |
| Gemiddelde van de vier | (70,5 + 68,9 + 68,7 + 72,0) / 4 | 70,0 kg (154,3 lb) |
De vier uitkomsten liggen tussen 68,7 en 72,0 kg, een spreiding van iets meer dan 3 kilo rond het gemiddelde van 70,0 kg. Ter vergelijking: de gezonde BMI-bandbreedte (BMI 18,5 tot 24,9) ligt bij 175 cm tussen 56,7 en 76,3 kg (125,0 tot 168,2 lb). Het gemiddelde van 70,0 kg zit daar ruim binnenin, niet ergens aan de rand.
Referentietabel: gemiddeld ideaal gewicht per lengte
Onderstaande tabel toont het gemiddelde van de vier formules per lengte, van 150 tot 190 cm, apart voor mannen en vrouwen.
| Lengte (cm) | Mannen gem. (kg) | Vrouwen gem. (kg) |
|---|---|---|
| 150 | 49,6 | 46,5 |
| 155 | 53,7 | 50,2 |
| 160 | 57,8 | 53,9 |
| 165 | 61,9 | 57,7 |
| 170 | 65,9 | 61,4 |
| 175 | 70,0 | 65,1 |
| 180 | 74,1 | 68,8 |
| 185 | 78,2 | 72,5 |
| 190 | 82,3 | 76,3 |
Elke stap van 5 cm voegt bij mannen ongeveer 4,1 kg toe aan het gemiddelde, bij vrouwen ongeveer 3,7 kg. Dat verschil is precies wat je verwacht van de kleinere x-factoren in de vrouwenformules.
Uitgewerkt voorbeeld: vrouw, 165 cm
Dezelfde berekening, nu voor een vrouw van 165 cm (ongeveer 5’5”).
| Stap | Berekening | Resultaat |
|---|---|---|
| x = lengte / 2,54 − 60 | 165 / 2,54 − 60 | 5,0 |
| Devine | 45,5 + 2,3 × 5,0 | 56,9 kg |
| Robinson | 49 + 1,7 × 5,0 | 57,4 kg |
| Miller | 53,1 + 1,36 × 5,0 | 59,8 kg |
| Hamwi | 45,5 + 2,2 × 5,0 | 56,4 kg |
| Gemiddelde van de vier | (56,9 + 57,4 + 59,8 + 56,4) / 4 | 57,7 kg (127,1 lb) |
De gezonde BMI-bandbreedte bij 165 cm loopt van 50,4 tot 67,8 kg (111,1 tot 149,5 lb). Ook hier valt het gemiddelde van 57,7 kg ruim binnen die band, ongeveer een derde van de afstand vanaf de ondergrens. Dat is meteen het verschil tussen de twee begrippen: ideaal gewicht is één berekend punt uit een formule, de gezonde BMI-range is een band waarbinnen je gezond kunt zijn zonder dat exacte punt te raken. Iemand kan prima gezond zijn bij 62 of 54 kg, ook al wijkt dat af van de 57,7 kg die de formules gemiddeld noemen.
Reken met je eigen cijfers
Vul je eigen lengte en geslacht in en zie direct de uitkomst van alle vier formules, het gemiddelde en de gezonde BMI-bandbreedte.
Veelgemaakte fouten en de grenzen van de methode
Het gemiddelde als een strikt doel behandelen. De uitkomst van deze formules is een schatting op populatieniveau uit onderzoek van decennia geleden, geen medisch streefgewicht voor een individu. Er bestaat geen enkel gewicht waarbij je “correct” bent en elke andere waarde “fout”.
Ideaal gewicht verwarren met de gezonde BMI-range. Ideaal gewicht is één punt, berekend met één van de vier formules. De gezonde BMI-range is een band, gebaseerd op BMI 18,5 tot 24,9. Beide voorbeelden hierboven laten zien hoe dat samenwerkt: het gemiddelde ideale gewicht valt telkens ruim binnen de gezonde range, maar dat betekent niet dat elk gewicht buiten dat ene gemiddelde ongezond is.
Spiermassa en lichaamsbouw negeren. De formules kennen alleen lengte en geslacht, niets over spiermassa of gewrichtsbouw. Iemand met veel spiermassa kan ruim boven elk van de vier uitkomsten wegen en toch weinig lichaamsvet hebben. De formules kunnen vet niet van spier onderscheiden, ze rekenen alleen met een lijn tussen lengte en gewicht.
Het verschil tussen mannen en vrouwen verkeerd interpreteren. Bij dezelfde lengte gebruikt elke formule een lager startgewicht voor vrouwen, terwijl de toename per inch tussen mannen en vrouwen weinig uiteenloopt. Dat verschil zit dus in het startpunt van de formule, niet in hoe snel het gewicht meegroeit met de lengte.
Devine als verouderd afschrijven. Devine is de oudste en eenvoudigste van de vier, maar blijft klinisch relevant. Doseringen van bepaalde medicijnen worden nog altijd berekend op basis van Devine-ideaalgewicht in plaats van het werkelijke lichaamsgewicht, precies om te voorkomen dat een dosis wordt afgestemd op een gewicht dat door overgewicht of vochtretentie is vertekend.
Veelgestelde vragen
Welke formule geeft het “juiste” ideale gewicht? Geen enkele. Devine, Robinson, Miller en Hamwi zijn vier onafhankelijke schattingen uit verschillende onderzoeken, en ze wijken een paar kilo van elkaar af. Devine wordt vandaag het vaakst gebruikt, vooral bij het berekenen van medicatiedoseringen, maar dat maakt hem niet nauwkeuriger voor de vraag “wat is mijn ideale gewicht”.
Wat is het verschil tussen ideaal gewicht en een gezond gewicht? Ideaal gewicht is één berekend getal uit een formule. Een gezond gewicht is een bandbreedte, afgeleid van BMI 18,5 tot 24,9, en dus veel ruimer. Bij 175 cm ligt die band bijvoorbeeld tussen 56,7 en 76,3 kg, terwijl het gemiddelde ideale gewicht op 70,0 kg uitkomt: één punt ergens in een veel bredere, gezonde zone.
Waarom verschilt de formule tussen mannen en vrouwen? Elke formule geeft vrouwen bij dezelfde lengte een lager startgewicht dan mannen, omdat de onderzoekspopulaties waarop de formules zijn gebaseerd systematische verschillen in lichaamssamenstelling tussen de geslachten lieten zien. De toename per inch lengte verschilt daarentegen weinig tussen mannen en vrouwen.
Wat is het ideale gewicht bij 170 cm? Volgens het gemiddelde van de vier formules komt dat uit op 65,9 kg voor een man en 61,4 kg voor een vrouw. Dat zijn gemiddelden van vier afzonderlijke schattingen, dus reken zelf ook de vier losse formules door als je precies wilt weten hoe ze onderling verschillen.